Ragnarök: örlög goðanna



Ragnarök: örlög goðanna

ópera (2025) eftir Helga R. Ingvarsson.

Sjöunda ópera Helga R. Ingvarssonar var frumflutt laugardaginn 25. október 2025 í Norðurljósum Hörpu á Óperudögum í Reykjavík í samstarfi við Kammeróperuna. Listrænn stjórnandi hátíðarinnar var Guja Sandholt.

Ragnarök er líka á Facebook: https://www.facebook.com/ragnarokorloggodanna


Samantekt

Nánar

Handritið er sett saman af tónskáldinu. Textinn kemur að mestu úr ljóðabálknum „Ragnarökkur“ eftir Benedikt Gröndal (gefið út 1868), en einnig koma fyrir brot úr Völuspá, Sigurdrífumálum, Hamðismálum og fleiri heimildum.

Óðinn (bassi) ferðast niður til Heljar og vekur Völvuna (alt) upp frá dauðum með krafmiklum töfrasaung og spyr: „Heyrðu mig Völva,/ þig vil eg enn fregna / unz alkunna, / vil eg enn vita: / Hver mun Ásum að bana verða / og aldri ræna?“ Völvan rís upp og deilir vitneskju sinni um framtíðina, um enda heimsins. Sögusviðið ferðast þá frá Hel og til Ásgarðs, rétt fyrir Ragnarök, þar sem Heimdallur blæs í Gjallarhornið og Óðinn tilkynnir Ásum að stríð sé á næsta leiti: „Heyrið nú Æsir, hornaþyt / hygg ég að Gjallarhorn kveði.“ Frigg (sópran) sér sýnir og dreymir þau hroðalegu örlög sem bíða heimsins: „Mig vekja tár um mæra morgunstund / er manar fáks í björtum glóa straumi / og þegar loksins þreyða fæ ég blund / þreytist ég meir en fyrr af illum draumi.“ Á sama tíma leiðir Loki (tenór) her Múspells (kór 2) fram úr sölum Heljar: „Nú ríða Múspells megir fram.“ Frigg og Óðinn hvetja her Einherja (kór 1) til dáða: „Hetja jarðar, heyrðu mig / herjans krapti særi eg þig.“ Einherjar svara: „Fúsir vinnum allir eið / opin stendur Heljar leið.“ Verkinu líkur svo er fylkingarnar tvær standa mót hvorri annarri, tilbúnar að berjast upp á líf og dauða.


aðstandendur

Nánar

Tónlist og handrit er eftir Helga R. Ingvarsson, en hann var einnig tónlistarstjóri sýningarinnar í okt 2025. 

Einsöngvarar voru Jóna G. Kolbrúnardóttir sem Frigg, Þórgunnur Anna Örnólfsdóttir sem Völvan, Eggert Reginn Kjartansson sem Loki og Unnsteinn Árnason sem Óðinn.

Píanóleikarar voru Matthildur Anna Gísladóttir og Þóra Kristín Gunnarsdóttir.

Leikstjórn var í höndum Pálínu Jónsdóttur.


Hljóðupptaka / full recording (live premiere 25/10/25)

Þrjú stutt brot / Three short excerpts

Fenrir, the great wolf (Völva)

Glottir allt á jörð (Loki, Óðinn, Frigg og kór)

Hetja jarðar heyrðu mig / Heyrið Æsir (Frigg og kór (Einherjar))

MYNDBANDS UPPTAKA (VERRI HLJÓÐGÆÐI)

Viðtal í Víðsjá RÚV 1: Ragnarök ópera & leit að sjálfsmynd

„Hann [Helgi R. Ingvarsson] sækir efniviðinn í íslenskar fornbókmenntir sem hafa fylgt honum frá barnæsku, en textinn kemur að mestu úr ljóðabálknum Ragnarökkur eftir Benedikt Gröndal. Hann segir óperuna spretta upp úr persónulegu ferðalagi sem hófst með dagbókarskrifum í leit að sinni eigin sjálfsmynd.“ – Víðsjá, RÚV1, 20.okt 2025.

viðtalið í heild sinni
nánar: Dagbók tónskálds – í leit að sjálfsmynd

Ragnarök er verk þar sem ég kanna rætur mínar og sjálfsmynd. Leit mín að skýrri sjálfsmynd, hafði leitt mig að spurningunni: „Hver er ég?“. Hver er Helgi í raun og veru? Stór og erfið spurningin sú. Mér fannst sjálfsmynd mín yfirþyrmandi flókin og of margt barðist þar um athygli. Ég var að greiða úr, reita illgresið, höggva á greinarnar sem stóðu í vegi mínum og komast út að opinni víðáttunni þar sem ég á heima. Í stuttu máli, þá komst ég að því að ég er fyrst og fremst Íslendingur. Það hljómar kannski sjálfsagt, en fyrir einhvern sem hefur búið í þremur mismunandi löndum, og búið erlendis í 13 ár, einhvern sem er giftur Englendingi, þá er það ekki endilega alveg svo auðvelt að tilkynna fyrir sjálfum sér slíkt afdráttarlaust. Ég var lengi að velkjast í því hvort ég væri „íslendingur erlendis“ eða „Brighton búi“ eða hvort ég væri hreinlega ennþá „MH-ingur“. Ég er auðvitað einhverskonar samruni af þessu öllu og fleiru, en mér fannst mikilvægt að geta sagt þetta með berum, skýrum orðum.

Ég hef alltaf verið hrifinn af norrænu goðatrúnni og sögunum þar í kring (mamma mikill aðdáandi líka og kenndi mér ýmislegt, ég lærði þær í skóla og las skandinavísku teiknimyndasögurnar auk þess að kynna mér önnur verk sem urðu á vegi mínum hafa verið innblásin af sama efni), en hér vildi ég segja þær eftir eigin nefi, reyna að gleyma alveg hvað hafði verið gert áður en draga fram það sem mér fannst spennandi og áhugavert. Þetta efni er nefninlega svo hryllilega „íslenskt“ og ég fann það að þetta var líka „mitt“. Þetta er sú arfleið sem ég hef erft. Partur af sjálfsmynd minni. Ég hafði ýmsar sögur í skúffunni tilbúnar til að velja úr fyrir næsta verk, eins og t.d. gríska goðsagan um Eros og Psýkku, Losti: heimspekileg burlesque ópera, og fl. en þessar sögur voru ekki eins mikið „ég“. Ég fann það sterkt að næsta verk yrði að koma djúpt að innan. Handritagerðin og tónsmíðin urðu þannig óhjákvæmilega partur af þessari leit að „mér“. Ekki bara í efnivið, heldur einnig í formi, þar sem óperan er í raun sönglagahringur með örfáum undantekningum, og ég hef komist að því á þessu ferðalagi að sönglagið er eitt af mínum uppáhalds formum. Ég kem úr heimi sönglagsins, hafandi numið klassískan söng, hafandi sungið í rokk hljómsveit og gefið út popp plötu þegar ég var táningur, og þar er ef til vill tengingin við upphafið, og mig, á vissan hátt fundin.

Helgi R. Ingvarsson, tónskáld og tónlistarstjóri

27.sept 2024, Brighton, Englandi.

RÚV innlegg á Instagram 24. október 2025



Myndir frá frumsýningu 25.okt 2025

Myndir frá æfingum 2024-5